Volksverhuizingen

Aan het einde van het Oost-Romeinse Rijk vielen allerlei stammen het Rijk binnen. Doordat het Rijk van binnenuit al sterk verzwakt was, zorgden deze invallen ervoor dat het Romeinse Rijk uiteen viel. De periode na het Romeinse Rijk worden de middeleeuwen genoemd. Deze eeuwen kenmerken zich door de veranderingen in de samenleving. Kennis van de Romeinen ging verloren en de mensen gingen weer leven zoals ze voor de tijd van de Romeinen hadden gedaan.

De stammen die het Rijk binnenvielen waren Germanen, Angelen, Saksen, Hunnen, Goten, Kelten en Franken. Deze nomadische stammen trokken van de ene plek naar de andere. Allen op zoek naar een nieuw gebied om te leven. Doordat deze stammen andere plekken gingen zoeken, duwden ze als het ware de bestaande stammen van die plaats voor zich uit. Deze veranderden op die manier ook weer van woongebied.

Deze onrustige eeuwen zorgden dus voor vele veranderingen. Toen uiteindelijk iedereen zich gesetteld had op zijn nieuwe plek, keerde de rust terug. Kennis van de oudheid was verloren gegaan, maar dankzij de monniken zijn we wel te weten gekomen wat er in die periode is gebeurd. Zij konden nog lezen en schrijven, wat de meeste mensen helemaal niet meer konden.

Gordel van Smaragd

Eduard Douwes Dekker (1820 – 1887) was een bekend Nederlands schrijver. Zijn pseudoniem was Multatuli, waar hij dan ook mee bekend is geworden. Hij werkte als ambtenaar in Nederlands-Indie waar, toen hij er op negentienjarige leeftijd aankwam, zijn ‘ziel ontwaakte’. Tevens zag hij de vele wantoestanden onder verantwoordelijkheid van het Nederlandse bewind. Zijn bekendste werk is de roman Max Havelaar, waarin hij -op basis van zijn eigen ervaringen- de behandeling van de plaatselijke bevolking door Nederlandse en Nederlands-Indische bestuurders aan de kaak stelt.

In dit boek noemt hij Nederlands-Indie “De Gordel van Smaragd”. De bijnaam combineert het schone van de Indonesische natuur met het feit dat het een uitgestrekte archipel is. Zijn pseudoniem Multatuli heeft een diepliggende betekenis. Het is Latijn voor ik heb veel (leed) gedragen (multa tuli). Maar het is ook een verwijzing naar een beroemde passage uit de Tristia van Ovidius. Hij was een groot Romeins dichter die leefde rond de geboorte van Jezus Christus.

Centra van godsdienst, wetenschap en cultuur

Rond het jaar 300 na Christus had het christendom zich stevig verankerd in het Romeinse Rijk. Bekend zijn de vreselijke verhalen over vervolgingen van de christenen in de eerste eeuwen na de dood van Jezus. Die vervolgingen hebben wel plaatsgevonden, maar niet op zo’n grote schaal als er over wordt geschreven. Ze zijn sterk aangedikt door latere christelijke geschiedschrijvers.

Keizer Constantijn de Grote erkent het christendom als geloof.

Wel is het een feit dat het christendom als godsdienst in het Romeinse Rijk over het algemeen getolereerd werd en dat deze godsdienst veel aanhangers kreeg. Onder keizer Constantijn werd het christendom in 313 officieel toegelaten en hij was ook de eerste keizer die zich liet dopen. Vanaf die tijd werden er in Europa, vooral in het zuiden, kerken gebouwd en kloosters gesticht. Kloosters speelden een belangrijke rol in de samenleving. Het waren centra van godsdienst, wetenschap en cultuur.

Na deze eerste bloeitijd van het christendom in Europa, volgde een periode van verval. Vanaf het jaar 400 werd het Romeinse Rijk belaagd door allerlei ‘barbaarse’ volken die vanuit het oosten werden opgejaagd. De periode die volgde staat in de geschiedenis bekend als de periode van de volksverhuizingen. De Romeinen konden hun grote rijk niet beschermen en trokken zich terug. Het West-Romeinse Rijk verdween. Het Oost-Romeinse Rijk (Byzantium) bleef bestaan, met het christendom als belangrijkste godsdienst.

De volksverhuizingen

In Europa vestigden zich nieuwe volkeren: Franken, Saksen, Vandalen, Goten. Zij trokken al plunderend rond en verwoestten de steden, kerken en kloosters. Het was een tijdelijke inzinking. In Groot-Brittannie en vooral Ierland waren de kloosters gespaard gebleven en van daaruit begon rond 500 een nieuwe kerstening van Europa. Het succes was vooral te danken aan het feit dat de Frankische koningen zich bekeerden.

Hebban olla vogala?

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu, wat unbidan we nu?

Het lijkt er niet op, maar dit is toch echt Nederlands. Het is een van de alleroudste geschreven zinnen in de Nederlandse taal. Ongeveer 1000 jaar geleden werd deze zin opgeschreven. Er staat letterlijk: “Hebben alle vogels nesten begonnen behalve ik en jij; wat wachten we nu?”. Nu is het niet meer zo lastig om te bepalen wat er bedoeld wordt: “Alle vogels zijn al aan het nestelen, behalve jij en ik; waar wachten we nog op?”. Dit zijn waarschijnlijk twee regels uit een liefdesliedje. De oudste Nederlandse love song.

Maar waar komt deze zin vandaan en hoe is hij bewaard gebleven? Rond het jaar 1100 schreef een Vlaamse monnik de zin op als een ‘pennenproef’. Deze monnik woonde in een Engels klooster waar hij hele dagen Latijnse en Oudengelse teksten overschreef. Dit schrijven gebeurde met een ganzenveer die telkens in de inkt gedoopt werd. Na een tijdje schrijven werd de ganzenveer wat botter en schreef hij niet goed meer. Dan moest de pen aangescherpt worden. Een erg precies klusje, waarbij de nieuwe punt eerst getest moest worden voordat er verder geschreven werd. Dat testen gebeurde op de laatste bladzijde van het boek dat deze Vlaamse monnik op dat moment aan het schrijven was. Om te testen, schreef je meestal het eerste op wat in je opkomt. Bij de Vlaamse monnik was dit een liefdesversje uit zijn jeugd.

De Nederlandse taal is ouder dan wanneer deze regel geschreven werd. Tot 1100 was de taal namelijk alleen een spreektaal. Nederlandse verhalen bestonden toen alleen in de hoofden van de mensen en werden mondeling doorgegeven. Er werd niks op papier geschreven.

Als je mijn vorige post onder de tag “Geschiedenis” hebt gelezen; Monnikenwerk, dan weet je dat het geen toeval is dat deze zin in het klooster werd opgeschreven. Lang waren alleen de kloostermonniken degene die de kunst van het schrijven vaardig waren. De teksten die ze schreven (overschrijven / afschrijven) waren vooral kerkelijke teksten in het Latijn. En daarom is dit liefdesversje in een kloosterboek zo bijzonder: het is het begin van het Nederlands als geschreven taal.

The last train

1933 kwam in Duitsland Adolf Hitler aan de macht. Hij was de leider van de Duitse partij NSDAP, de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij. Deze partij gaf de Joden er de schuld van dat het slecht ging in Duitsland. Hitler wilde alle Joden weg hebben. Daarom liet hij heel veel Joden oppakken. In mei 1940 begon Duitsland de oorlog tegen Nederland. Na 5 dagen vechten waren de Duitsers de baas in Nederland.
Al snel gingen de Duitsers ook in Nederland de Joden apart houden van de rest van de bevolking. Vanaf juli 1942 begonnen de Duitsers met het wegvoeren van Nederlandse Joden naar Oost-Europa. Alle Joodse gezinnen moesten hun koffers pakken om daar te gaan werken. Ze werden van huis opgehaald en op de trein gezet naar het concentratiekamp Westerbork in Drenthe. Vanuit dat kamp werden ze afgevoerd naar Duitse concentratiekampen. Meer dan 100.000 Joodse mannen, vrouwen en kinderen uit Nederland zijn daar vermoord. Op 13 september 1944 vertrok de laatste trein met mensen uit kamp Westerbork. Op 12 april 1945 werd het kamp door Canadese soldaten bevrijd.

Marron

Gisteren plaatste ik het bericht “Monnikenwerk”, over gezegdes, uitspraken en woorden met een historische betekenis. Vandaag gaat het over de uitspraak “Naar de barbiesjes gaan”.

Deze uitspraak betekent niet veel goeds. Barbiesjes is een verbastering van Berbice, en degenen die daar in de koloniale tijd heen gingen, wachtten een hels, heet en kort bestaan. Berbice ligt in het huidige Guyana en was vanaf 1627 zo’n twee eeuwen lang een kleine Nederlandse kolonie ten westen van het veel grotere Suriname.

West Indie vaarder, 17e eeuw

De economische basis was het plantagesysteem. Hier werden producten verbouwd als suiker en koffie voor de Europese markt, die werden geproduceerd met behulp van slavenarbeid. Er waren meerdere opstanden vanuit de slaven die rebelleerden tegen hun lot, ondanks de risico’s die dat met zich meebracht. Niemand heeft ooit bijgehouden hoeveel opstanden er waren in de vroegmoderne Atlantische wereld. De meeste opstanden waren maar klein en werden binnen enkele dagen onderdrukt. Een andere optie voor de slaven was weglopen. Sommige slaven, meestal mannen, wisten de plantages te ontvluchten en stichtten dorpen diep in de binnenlanden. Hier leefden ze onafhankelijk van de koloniale samenleving: deze mannen werden marrons genoemd. De meeste slaven waagden zich niet aan een gewapend verzet of weglopen.

Landkaart Suriname en Berbice

Dit alles maakt de opstand in Berbice interessant. Tussen februari 1763 en juli 1764 vond een van de grootste slavenopstanden in het 18e eeuwse Caribisch gebied plaats. Om verschillende redenen is deze opstand opmerkelijk. De rebellen treedden zelf als slavenmeesters op: zij maakten hun tegenstanders tot slaaf. De opstand was ook langduriger dan elders en omvangrijker: bijna alle slaven in Berbice werden erin meegesleurd, goedschiks of kwaadschiks.

Bron: Kars, M. (2012) De slavenopstand van Berbice. Geschiedenis magazine. 6, 45 – 49.

Ontstaangeschiedenis cultuureducatie in Zeeland

Vanaf het eind van de jaren ’70 zijn provincies meer gaan regelen hoe kunst en cultuur bij hen aangeboden wordt. De gemeenten zijn de muziekscholen financieren en zo zijn ook de eerste contacten met de basisscholen gelegd. De provincie Zeeland financiert de ondersteunende instellingen (SCOOP, de Zeeuwse bibliotheek en SCEZ), deze instellingen bereiken bijna 75% van de basisscholen.

Bij cultuureducatie in Zeeland zijn de volgende instanties betrokken; het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs, ROC, HZ, de Roosevelt Academie, verschillende culturele instellingen (SCOOP, SCEZ, bibliotheken, musea, archieven, schouwburgen, pop podia, enz.), alle Zeeuwse gemeenten, de Provincie Zeeland.

De provincie Zeeland financiert de ondersteunende instellingen, is een initiator van de cultuur educatieve infrastructuur in samenwerking met gemeenten door ondersteuning per regio van de centra cultuureducatie, ondersteunt de activiteiten van het onderwijs, maakt de ICC cursus mede mogelijk en organiseert de Onderwijsdag Cultuureducatie Zeeland.

Bron; Jan Leendert Verduijn, gedeputeerde Provinciale Staten in Zeeland, contactpersoon cultuur

Stage voor de minor

Tijdens de minor cultuureducatie moesten wij een stage lopen op een basisschool die aangesloten was bij de kinderkunstweek. Hieronder vind je mijn overzicht van uitgevoerde activiteiten. Verdere uitleg over de activiteiten kun je vinden in andere posts.

20 maart

Kinderkunstweek

Grote opening van het project in de hal van de school. Hierbij wordt een verhaal voorgelezen voor alle groepen.

De eerste opdracht van het project: een les geven over Victor Vasarely.

21 maart

Kinderkunstweek

Grote opening van de kinderkunstweek op het abdijplein. Ik ga mee als begeleider van mijn eigen stagegroep.
23 maart

Kinderkunstweek

Gastles van een kunstenares over evenwicht. Hierbij assisteer ik de kunstenares, help ik de leerlingen en loop ik rond om te observeren.
26 maart

Kinderkunstweek

Flashmob op het schoolplein waarmee mijn groep begint. Hoeveel kinderen zullen er mee gaan doen?

Tweede gastles van een kunstenares over beweging. Hierbij assisteer ik de kunstenares, help ik de leerlingen en loop ik rond om te observeren.

27 maart

Kinderkunstweek

Bezoek aan het atelier van Marinus Boezem.

De tweede opdracht van het project: een les geven over Jean Tinguelly.

13 maart Bezoek aan het Zeeuws Museum met het project “in het spoor van de VOC”.
17 april Observeren van een les geschiedenis.

Observeren van een les muziek.

24 maart Geven van een les geschiedenis – Michiel de Ruyter.

Observeren van een les muziek.

8 mei Geven van een les geschiedenis – slavernij.

Geven van een les muziek – boomwhackers.

15 mei Geven van een les geschiedenis – tweede les slavernij.

Geven van een les muziek – I like the flowers.

22 mei Observeren van een les geschiedenis.

Geven van een les muziek – tweede les boomwhackers.

5 juni Geven van een les geschiedenis – ontdekkingsreizen.

Geven van een les muziek – de verliefde stieros.

12 juni Geven van een les geschiedenis – de franse revolutie.

Geven van een les muziek – hoepel op Jack.

15 juni Afnemen interview voor het onderzoek.

Informatie over de ICC’er.

Inkijken cultuurbeleidsplan van een andere school.

Monnikenwerk

Soms sta je er niet stil bij, maar alle uitdrukkingen, gezegden en soms zelfs woorden danken hun bestaan aan een historische betekenis. Zo is dat ook met het woord monnikenwerk.

Een van de eerste monniken die een klooster bouwde was Benedictus. Hij was van mening dat de mensen in zijn tijd niet goed leefden. Ze waren egoistisch, dachten alleen maar aan zichzelf en bovenal dachten ze niet aan God. Om deze reden verliet hij de drukte van de stad om met een aantal andere mannen het eerste grote klooster te bouwen, boven op een berg. In dit klooster vonden ze de rust die nodig was om op zoek te gaan naar God. De monniken verrichtten veel arbeid. Ze werkten op het land, verbouwden groenten en tarwe voor brood en ze zorgden voor de zieken en de armen.

Een hele belangrijke taak van de monniken in de middeleeuwen was het overschrijven van teksten uit de bijbel. In die tijd konden alleen de monniken lezen en schrijven en de techniek om boeken te drukken bestond nog niet. Het overschrijven gebeurde met een ganzenveer en inkt. Het schrijven deed hij in het scriptorium, een speciale kamer. Met een boek kon hij wel twee jaar bezig zijn, het was dus echt monnikenwerk.

De uitbarsting

In het jaar 79 na Christus gebeurde er iets vreselijks in het Romeinse Rijk. De vulkaan Vesuvius barstte uit in alle hevigheid. Drie dagen lang spuwde de vulkaan as en lava. Complete dorpen en steden verdwenen onder het natuurgeweld om vergeten te worden. Dit gebeurde ook met de welvarende stad Pompeii. Ruim 1800 jaar later werden er pas de eerste opgravingen georganiseerd en dankzij deze opgravingen weten wij nu veel over hoe de Romeinen in die tijd leefden.

De bekendste eruptie van de Vesuvius is die van augustus 79. Dit was de gewelddadigste uitbarsting die tot nu toe in historische tijden plaatsvond. De top van de vulkaan explodeerde en de Romeinse plaatsen Pompeii, Stabiae en Oplontis werden volledig bedolven onder as en puimsteen, terwijl eenpyroclastische golf en een lavastroom Herculaneum troffen. Ook verspreidden giftige gassen als koolstofmonoxide (CO) zich door Pompeii. Ongeveer 10.000 mensen werden gedood, waarvan maar 2300 lichamen zijn teruggevonden. Uit recent wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat mensen levend werden gekookt, “gezandstraald” door de gloeiend hete aswolk en vervolgens levend ontvleesd. De hersenpan explodeerde doordat de temperatuur van het superhete gas tussen de 500 en 550 graden Celsius bedroeg.

Dat de vulkaan zo abrupt en met zo’n hevigheid uitbarstte, overviel de mensen. Zij werden zo verrast dat er tijdens de opgravingen afschuwelijke vondsten werden gedaan. Tijdens het graven stuitten de archeologen op holten in de vijf meter dikke aslaag die de stad bedekte. In deze holten werd gips gegoten wat ze lieten drogen en daarna eromheen de as weg bikkelde. De holten bleken te zijn ontstaan door het verteren van de lichamen van mensen en dieren. Op sommige gezichten zie je dat ze compleet verrast werden door de uitdrukkingen en anderen zaten bijvoorbeeld in bad.

Het verloop van deze ramp is vooral bekend door een ooggetuigenverslag van Plinius de Jongere in een brief aan de geschiedschrijver Tacitus. Plinius Minor maakte aantekeningen gedurende de uitbarsting vanuit Kaap Misenum – een stad aan de andere kant van de baai en zo’n 30 kilometer van de Vesuvius. Ondertussen trok zijn oom Gaius Plinius Secundus maior, ook wel bekend als Plinius de Oudere, erop uit om mensen te gaan redden. Hij kon echter nergens aan land gaan. Uiteindelijk besloot hij naar Stabiae te gaan, maar Plinius de Oudere zou het niet overleven. Hij overleed aan de giftige gassen van de Vesuvius op het strand van Stabiae.

 

Preziteren 2

Naar aanleiding van de lessen Media educatie tijdens de minor, moest de groep verschillende social media bekijken, testen en gebruiken. Mijn wordpress pagina is daar een van. Ik heb hier vooral berichten gepost waar mijn interesse naar uit gingen (geschiedenis en erfgoed). Tevens zijn er berichten geplaatst die voornamelijk met cultuureducatie te maken hebben. Ondertussen is het einde van de minor een feit. Geen leuke excursies meer, geen lessen meer, maar nog wel een onderzoek dat afgerond moet worden.

Verschillende cijfers heb ik al terug en daar kan ik trots op zijn, het zijn mooie resultaten. Het cijfer voor media educatie heb ik nog niet terug, want het is nog niet ingeleverd. Deze post is er dan ook voor bedoeld om mijn gedeelte van media educatie in te leveren. Met de groep hebben wij verschillende social media op de basisschool getest. Hiervan zouden we een presentatie houden tijdens een ICT middag in Goes. Deze middag ging niet door, omdat er te weinig aanmeldingen waren. Nu moesten we de resultaten en lesvoorbereidingen plaatsen op onze blogs. Hierbij mijn prezi waarin de verschillende media, het proces en de evaluatie zitten verwerkt.

1. Ga naar: prezi.com/explore
2. Voer in: Social Media Belinda Dirven
3. Nu kan de Prezi bekeken worden!

Don’t treat me so mean

Aangezien ik van nature een aanleg heb om a-muzikaal te zijn, vind ik het des te knapper van de muzikale wondertalenten die de wereld bezit en in memorie houdt. Vandaag gaf ik zowel de geschiedenis als muziekles op mijn stage (de geschiedenisles is in de vorige post te vinden). De muziekles ging over een uit het Engels naar Nederlands vertaald nummer van Ray Charles. Catchy beat, vlottende tekst, al met al een heel leuk lied om te zingen: Hoepel op Jack. Leuk detail is dat de kinderen helemaal gek waren van het originele nummer: Hit the road Jack.

Nu vroegen de kinderen zich af waarom deze man “zo gek” deed. Ray Charles is vanaf zijn zevende compleet blind door glaucoom, hierbij zit er een verhoging in de druk van de oogbol. Wanneer dit onbehandeld blijft, kan dit leiden tot blindheid. Nu is het uiteraard ontzettend knap dat een blinde op zo’n hoog niveau uitstekende muziek kan produceren. Dus ik ben op zoek gegaan naar andere blinde, of slechtziende componisten en / of zangers. Er blijken nogal wat bekende mensen tussen te zitten.

Een van de andere (bij mij bekende) blinde zangers is natuurlijk Andrea Bocelli. Dat geluid, de concentratie, de muziek… het is gewoon mooi om naar te luisteren. Ook hij werd niet blind geboren, maar wel slechtziend. Vanaf zijn twaalfde was hij volledig blind. Wanneer een van de zintuigen weg valt (in dit geval het zicht) worden de andere zintuigen versterkt. Deze mensen hebben de muziek die zij maken eigen gemaakt.

Dan volgt er nog een bekende, hedendaagse zanger: Stevie Wonder. Het is een heus wonder dat deze man nog leeft, want hij was bij zijn geboorte een prematuur dat in de couveuse lag. De couveuse heeft er overigens ook voor gezorgd dat hij blind is, door de hoge zuurstofconcentraties.

Johann Sebastian Bach (1685 – 1750) was een Duitse componist die als gevolg van ouderdomsdiabetes slechtziend en uiteindelijk blind werd aan het eind van zijn leven. Hij heeft het grootste gedeelte van zijn leven normaal kunnen zien, maar ook tijdens het einde van zijn leven bleef hij zich bezig houden met de muziek.

Vrijheid, gelijkheid en broederschap

Lodewijk XIV was (volgens zijn tijdgenoten) een erg knappe, charmante man. Hij was voor die tijd wat klein, maar wist dit te verbergen door schoenen met hoge hakken te dragen en een grote pruik op te zetten. Hij woonde met zijn gezin in het grote paleis in Versailles, dat zo’n 600 meter lang was, 2143 ramen telde en in de tuin waren maar liefst 400 fonteinen te vinden. In het 18e eeuwse Frankrijk was het de normaalste zaak van de wereld dat mannen hun eigen hoofdhaar afschoren om grote pruiken te dragen. Met de hygiene was het in die tijd zeer slecht te stellen. Mensen wasten zichzelf niet en de rijke adel spoot dan ook zeer veel parfum op om nare geurtjes te maskeren.

Het paleis van Versailles, gezien vanaf de achterkant.

In de tijd van het koningschap waren er drie standen in Frankrijk. Tot de eerste stand behoorden de geestelijken, priesters en monniken. Zij waren belangrijk voor de koning en hoefden daardoor geen belasting te betalen. Ze mochten deze echter wel zelfstandig heffen. De tweede stand bestond uit de adel: hertogen, grafen en baronnen. Zij waren rijk, maar hoefden geen belasting te betalen aan de koning. Zij bezaten de meeste grond en leefden in luxe. Zij kwamen op de feesten in het paleis van Versailles. Om ervoor te zorgen dat de adel trouw bleef aan de koning, overlaadde hij hen met cadeautjes, erebaantjes en privileges. De derde stand bestond uit de gewone burgerij, kooplieden, boeren, ambachtslieden, dokters en winkeliers. Zij bezaten al niet veel geld en moesten ook nog de meeste belasting betalen.

Lodewijk maakte van Frankrijk een militaire supermacht. Hij vormde een beroepsleger van meer dan 400.000 man, dat steeds direct inzetbaar was. Voor de soldaten werd goed gezorgd en zij kregen mooie militaire uitrustingen met felle kleuren. Hierdoor ontstond er een trots en sterk leger dat vele oorlogen vocht. Voor die oorlogen was er veel geld nodig. Dit moesten de armere burgers van Frankrijk betalen. Ook voor de grote feesten die de koning gaf, was veel geld nodig.

Uiteindelijk stierf Lodewijk XIV en Frankrijk bleef achter in armoede. De schatkist was leeg. Lodewijk XVI (zijn achterkleinzoon) probeerde in zijn regeerperiode de schatkist weer te vullen en Frankrijk uit de armoede te halen. Hij liet de andere standen nu ook belasting betalen. De adel was hier niet blij mee en werden ook ontevreden. Zo kwam het dat het gehele volk ontevreden was. De koning probeerde alles nog te sussen, maar het gerucht ging dat hij soldaten naar Parijs stuurde om plunderende Parijzenaars te straffen. Op 14 juli 1789 barst de bom.

14 juli 1789, de bestorming van de Bastille.

Op 14 juli 1789 bestormen Franse burgers de Bastille en dit werd het symbool voor het begin van de Franse revolutie. Vanaf deze dag begon een chaotische en zeer bloedige periode waarin het volk de koning opzij schoof en de macht van de adel en geestelijken brak. Miljoenen boeren uitten hun eeuwenlange opgekropte woede door het plunderen van landgoederen van de edelen en kloosters. Daarbij werden vele executies uitgevoerd. Om deze executies wat menselijker te maken, bedacht de arts Guillotin een valbijlconstructie waarbij de executie snel en effectief ging: de guillotine. Ook Lodewijk XVI en zijn vrouw Marie Antoinette belandden uiteindelijk onder de guillotine.

Filmpje over Lodewijk XVI en Marie Antoinette

Uit Amerika was groots nieuws gekomen over een grondwet en een regering van burgers. De Franse bevolking wilde dit ook en zij maakten een eigen grondwet “Vrijheid, gelijkheid en broederschap” (Liberte, Egalite et Fraternite). Volgens het volk was dit een anonieme en populaire leuze. Frankrijk was nu een republiek.

Vrijheid, gelijkheid en broederschap.

Canon

Sinds een aantal weken hangt er in mijn stageklas een grote kaart met de Nederlandse canon van entoen.nu. Het doet me denken aan de topokaarten die de leerkracht vroeger (en nu zie je ze nog steeds) gebruikte om klassikaal topo te leren.

Sinds de canonkaravaan door Middelburg is getoerd, heeft mijn mentor de smaak goed te pakken! Elke geschiedenisles opent ze met de website, dit kan of een stukje tekst zijn, of een filmpje, of de tijdbalk. Ze maakt de kinderen enthousiast door er zelf heel enthousiast over te praten!

Het is fijn om te zien dat de canon zo goed wordt ingezet tijdens de geschiedenislessen. Door elke keer anders gebruik te maken van de canon, ontstaat er ook afwisseling in de lessen die aangeboden worden. Ook ik gebruik de canon tijdens de lessen die ik geef. Morgen geef ik een les over de Franse Revolutie. En na heeeel goed zoeken heb ik een bruikbaar filmpje op entoen.nu gevonden. Deze sluit goed aan op hoe ik de les wilde openen. Ook bruikbare afbeeldingen heb ik hier gevonden. 

Het eind

Het einde van de minor nadert en ik heb genoten, (te?) veel gedaan en ik ben helemaal op. Gelukkig heb ik ook een heleboel geleerd en moet ik nog even doorbijten.

20120607-124436 PM.jpg

‘Cause even the stars they burn
Some even fall to the earth
We’ve got a lot to learn
God knows we’re worth it
No, I won’t give up

Jason Mraz – I won’t give up

Vuurzee

Een grote zee van vuur woedde drie dagen lang door de City van London. Vanaf 12 september 1666 verwoestte deze vuurzee een belangrijk deel van de stad. Er werden 87 kerken en 13.200 huizen verwoest. Wonder boven wonder worden er in de archieven maar de namen van negen tot zestien slachtoffers gevonden.

De brand begon in het oosten van de stad, in het huis van de bakker van koning Karel II. Binnen een uur na het ontstaan van de brand werd de burgemeester wakker gemaakt en op de hoogte gesteld. Nadat de burgemeester het vuur met eigen ogen had gezien, verklaarde hij het als een kleinigheid en ging weer terug naar bed om verder te slapen.

De meeste gebouwen in Londen waren in die tijd van brandbaar materiaal gemaakt, zoals hout en stro. In die tijd had de overbevolkte stad een nog middeleeuws karakter. Door een stevige oostenwind werden de rondvliegende vonken aangewakkerd en snel verspreid over de stad. De brand breidde zich zeer snel uit doordat de huizen dicht opeen stonden en de straten zeer smal waren.

Na vier dagen doofde het vuur vanzelf uit door een gebrek aan brandstof. Wekenlang waren de straten en resten van de huizen onbegaanbaar door de resthitte.

File:Great Fire London.jpg

Er werden vele verklaringen gezocht voor het ontstaan van de brand. Het volk hield zich voornamelijk vast aan bijgeloof. De brand had te maken met het jaartal: 1666, dit jaartal bevat het Getal van het Beest, 666 en was in Romeinse cijfers een aflopende reeks: MDCLXVI. Anderen verklaarden het als een waarschuwing van God, maar waar de waarschuwing dan voor was, daar waren de meningen verschillend over. De Royalisten (aanhangers van het koningshuis) waren ervan overtuigd dat het een straf was voor de onthoofding van Karel I. De katholieken en Quakers (ondogmatische gelovigen) vonden dat hun vervolging de diepere oorzaak zou zijn, terwijl de Puriteinen dachten dat Londen als poel van zonde en verderf het lot van Sosom en Gomorra niet had kunnen ontlopen. Anderen meenden dat de vijand (Engeland was in deze tijd in oorlog met Frankrijk) het vuur hadden aangestoken.

Kapperspaal

We kennen hem allemaal: de rode kapperspaal (vaak ook met blauw) die je bij vele westerse kapperszaken aan de buitenkant ziet hangen. Maar weinig mensen kennen de macabere betekenis ervan.

Naar een arts gaan was een van de ergste dingen die een patient in de zestiende eeuw kon doen. De kans was groot dat er met een mes de aders werden blootgelegd. Al duizenden jaren lang denken artsen het antwoord te hebben gevonden tegen alle kwalen en ziekten: aderlating. Hierbij worden (enkele) aders van de patient opengesneden en het bloed stroomt naar buiten in een kom. De beoordeling of er bij een patient genoeg bloed afgetapt was, is altijd hetzelfde gebleven: was de patient door bloedtekort bewusteloos, dan was de arts tevreden.

Maar wat heeft de kapperspaal met dit verhaal te maken?

De rode streep symboliseert het bloed dat uit de sneden stroomt. Naast knippen en scheren verleende een barbier vroeger nog een andere belangrijke dienst. Hij voerde ook chirurgische ingrepen uit, zoals aderlating. Een arts gaf meestal alleen maar de opdracht tot aderlaten, en liet de echte verrichting van de ingreep aan een barbier over.

Bron: Wetenschap in Beeld – Historia, nummer 4 2012

Het enige echte sprookjesbos

Vandaag (en dit hele jaar) is er reden voor een groot feest in de Efteling, precies 60 jaar geleden opende het (toen nog) pretparkje haar deuren. Het leek in niets op het pretpark dat wij nu kennen, maar er was een begin.

Op 31 mei 1952 wordt het Sprookjesbos geopend. Op de 65 ha. natuur die de Efteling dan omvat zijn waterpartijen, een speeltuin, tennis- en voetbalvelden en tien sprookjes gerealiseerd. De sprookjes van het eerste uur zijn: het Kasteel van Doornroosje, Sneeuwwitje en de zeven Dwergen, de Kikkerkoning, de Magische Klok, de Chinese Nachtegaal, de Sprekende Papegaai, Langnek, de Kabouterhuisjes, de Put van Vrouw Holle en de Kleine Boodschap. Anton Pieck tekent de ontwerpen en laat deze door Peter Reijnders technisch tot leven brengen. Er is twee jaar aan gewerkt om de tien sprookjes te verwezenlijken. Er komen 222.941 bezoekers en een toegangskaartje kost 80 cent (€ 0,36). En nu, 60 jaar later, kost een kaartje bijna 100 keer zoveel..

Tulpomanie

De stadsbestuurders van Haarlem namen begin mei 1637 een ongewoon besluit: zij verboden rechters, advocaten en deurwaarders nog langer zaken over tulpen en tulpenbollen in behandeling te nemen. De maatregel was een noodgreep om de chaos te bezweren die in februari was losgebroken nadat de handel in tulpenbollen als een zeepbel uit elkaar was gespat. Partijen bollen die op papier een vermogen kostten, bleken opeens niets meer waard. Honderden burgers en kleine beleggers hadden bij de crisis al hun geld verloren. Ze probeerden nu tevergeefs bij de verkopers verhaal te halen. In pamfletten en spotprenten werd de draak gestoken met de dwazen die zich hadden laten meeslepen door de ‘tulpomanie’. In hun hebzucht en hoogmoed hadden zij zich laten verleiden tot handel in wind.

Tulpen waren aan het begin van de zeventiende eeuw nog een exotisch en kostbaar goed. De eerste bollen waren in de tweede helft van de zestiende eeuw door Westerse reizigers uit Turkije ingevoerd in Europa. De Leidse botanicus Carolus Clusius kreeg in 1593 een paar tulpenbollen toegestuurd, die hij plantte in de Leidse Hortus.

De exclusieve bloem trok al snel de aandacht van rijke stedelingen. Zij begonnen bollen te kopen om op hun buitens of in de tuinen van hun grachtenhuizen te planten. Het kweken en bemachtigen van nieuwe, bijzondere variëteiten werd onder de ‘happy few’ binnen de kortste keren een rage. Zeldzame soorten bleken hun gewicht in goud waard. De Amsterdamse stadspensionaris Adriaan Pauw, eigenaar van Huis te Heemstede, kreeg in 1625 voor een bol van de felbegeerde Semper Augustus 3000 gulden geboden. Dat was de prijs van een aardige buitenplaats, en tien maal het jaarinkomen van een geschoolde ambachtsman. Pauw sloeg het aanbod af.

Ten zuiden van Haarlem hadden zich, langs de Wagenweg en de Kleine Houtweg, intussen de eerste professionele bollenkwekers gevestigd. Ook rond Alkmaar en Hoorn werden tulpen gekweekt. Maar met het stijgen van de prijzen gingen steeds meer buitenstaanders zich met de tulpenhandel bemoeien. Bloembollen lieten zich vrij eenvoudig vermeerderen, anders dan kostbare verzamelobjecten als schilderijen of Chinees porselein. Wie er in slaagde een bijzondere variëteit op te kweken, kon naast flinke winsten rekenen op status en aanzien. Ook voor kleine kopers als winkeliers en linnenwevers leek rijkdom en stijging op de sociale ladder zo opeens binnen handbereik.

Speculanten, de zogeheten ‘floristen’, roken hun kans en gingen tulpenbollen die nog in de grond zaten, op papier doorverkopen. In herbergen en tapperijen organiseerden zij beurzen die vaak eindigden in uitgelaten drinkgelagen. De prijscontracten gingen tijdens deze ‘colleges’ van hand tot hand, telkens met meer winst. Tijdens de beurzen in het najaar ging het bij deze termijnhandel of handel in futures steeds vaker om bollen die niemand nog in bloei had gezien.

In de laatste maanden van 1636 bereikte de tulpenkoorts een hoogtepunt. Honderden kleine kopers hadden zelfs hun huisraad beleend om mee te doen. Maar op 3 februari 1637 stortte de handel in de Haarlemse ‘colleges’ plotseling in. Een grote partij bollen bleek onverkoopbaar. In Alkmaar werden twee dagen later in de Oude Doelen nog de alllerhoogste prijzen ooit gemaakt. De duurste tulp, de Admirael van Enkckhuizen, verwisselde op papier voor meer dan 5000 gulden van eigenaar. Maar de paniek was niet meer te stoppen. In de weken erna  klapte op alle beurzen de verkoop in elkaar. Het betekende een abrupt einde van de ‘tulpomanie’.

De tulpenwindhandel is vaak beschreven als de eerste grote speculatiegolf in de geschiedenis. Behalve voor de deelnemers die berooid achterbleven, vielen de gevolgen echter mee. De Hollandse bloembollenteelt kwam pas in de periode erna echt tot ontwikkeling. De tulp bleef een gewilde en kostbare bloem, maar de bollen werden voortaan verhandeld tegen reële prijzen. Haarlem en de omringende dorpen groeiden uit tot het bollenteeltgebied bij uitstek. Tot in de negentiende eeuw de telers hun bedrijven naar het zuiden uitbreidden en Hillegom en Lisse de eerste plaats overnamen.

Bron: (http://www.regiocanons.nl/noord-holland/kennemerland/tulpenmania)

De dauphin en de heldin

Vandaag is de dag van Jeanne d’Arc, de maagd van Orleans. Ze is een nationale heldin uit Frankrijk. Ze werd geboren tijdens de Honderdjarige Oorlog tussen Engeland en Frankrijk (1412 – 1431).

Sinds haar dertiende beweerde Jeanne stemmen te horen van God, de aartsengel Michael en de heiligen Catharina en Margaretha. Zij vertelden haar dat het land bevrijd moest worden van de Engelsen. In 1429 zocht ze de dauphin (kroonprins) op, onderweg gekleed als man om zichzelf te beschermen tegen onkuise benaderingen, met als doel hem ervan te overtuigen de strijd op te voeren. Aanvankelijk werd ze verdacht van ketterij, maar ze wist de dauphin toch te overtuigen.

Gekleed als een man, in harnas, wist zij met haar vroomheid, zelfvertrouwen en enthousiasme de gedemoraliseerde Franse troepen in de stad nieuw vertrouwen te geven. Op 8 mei volgde het eerste succes waardoor het “17-jarig meisje verslaat Engelsen” in heel het land aansprak tot de verbeelding en het Franse zelfbewustzijn een boost gaf. De dauphin liet zich door Jeanne overtuigen dat het tijd was om zich te laten kronen. Het kronen van koningen werd traditioneel in de stad Reims gedaan en deze stad moest dan ook eerst veroverd worden. Op 17 juli volgde het tweede succes, de stad Reims werd zonder al te veel moeite veroverd en de dauphin kon gekroond worden tot koning Karel VII.

Joan of arc miniature graded.jpg

En dan laat de koning haar in de steek, hij verraadt haar. Ze wordt gevangen genomen door de Bourgondiers en uitgeleverd aan de Engelsen. Op 9 januari 1431 begon in Rouen een proces tegen Jeanne wegens ketterij en hekserij. Ze wordt veroordeeld tot de brandstapel. Na een maandenlang proces, vol met ontbering, vernedering en foltering, wordt ze ter dood veroordeeld op 3 mei 1431. Ze wordt als heks verbrand en dan treedt de legende binnen.

Het feit dat ze mannenkleding bleef dragen, ook tijdens het proces, gaf de doorslag tot haar doodvonnis.

Terracotta puzzel

Al sinds 1974 worden er in Xiyang, een boerendorpje in China, puzzels opgelost. Tot op de dag van vandaag zijn ze nog steeds bezig met puzzels leggen.

In 1974 werd het eerste aardewerk en het hoofd van een krijger van het terracotta leger van keizer Qin gevonden. Duizenden krijgers zijn en worden opnieuw in elkaar gezet. De monochrome, grijzige beelden die de bezoekers te zien krijgen, vallen in het niet bij de kleurrijke glorie die de krijgers ooit gekend hebben. Een heerser met grote ambities bezat ook een kleurrijke fantasie. Qin Shi Huangdi, de eerste keizer die China onder een dynastie wist te verenigen, voerde tijdens zijn bewind (221 – 210 voor Christus) allerlei hervormingen door. De tiran begon niet alleen aan de bouw van de Chinese muur, maar standaardiseerde ook het Chinese schrift, het muntstelsel en het stelsel van maten en gewichten. Ook ons huidige woord China (Qin wordt als tsjin uitgesproken) vindt zijn oorsprong bij deze keizer.

Het terracottaleger werd gemaakt om keizer Qin te beschermen en te leiden in het hiernamaals. Een grafcomplex van negentig vierkante kilometer werd gebouwd. Het leger van terracottasoldaten en -paarden was geen sombere processie, maar een mystieke vertoning in felle kleuren: rood, groen, paars, blauw en geel.

Helaas hebben de meeste kleuren de tand des tijds niet doorstaan – of de blootstelling aan de lucht bij de ontdekking en opgraving. Al snel bleek dat de verf die gebruikt was niet bestemd was voor de droge buitenlucht in Xi’an en als sneeuw voor de zon verdween.

Bron: National Geographic magazine, Juni 2012

Nooit meer haat

Janusz Korczak was een beroemd kinderarts, pedagoog en kinderboekenschrijver. Hij was van Joodse afkomst. Gaandeweg zijn leven, studies en werkzaamheden is hij steeds meer in aanraking gekomen met weeskinderen en heeft uiteindelijk ook zelf een weeshuis opgezet. In de jaren 1911 / 1912 was hij de directeur van zijn eerste eigen weeshuis, Dom Sierot. Door zijn aanpak met de kinderen werd hij een beroemder pedagoog en kinderarts.

Tijdens de eerste wereldoorlog werd Korczak een militair arts, de rang van luitenant in het Russische leger. Maar in zijn vrije tijd bleef hij pedagogische essays schrijven. Na de oorlog keerde hij terug naar Warschau.

Toen de tweede wereldoorlog in 1939 uitbrak, meldde Korczak zich bij het Poolse leger. Destijds was hij zestig jaar oud en hij werd afgekeurd om in het leger te dienen. Hij moest toezien hoe de Polen en dan voornamelijk de Joden minachtend werden behandeld door het Duitse ‘Herrenvolk”. Toen de nazi’s in 1940 het Getto van Warschau creeerde, werd hij gedwongen zijn weeshuis naar de getto te verhuizen. Korczak ging bij het weeshuis inwonen.

Op 5 augustus 1942 kwamen Duitse soldaten de 192 (of 196) weeskinderen ophalen en ongeveer een dozijn stafleden om hun naar het vernietigingskamp Treblinka te brengen. Korczak hoefte niet mee te gaan wegens zijn militaire achtergrond, maar hij sloeg het aanbod om achter te blijven meerdere keren af. Hij zei geen afstand te zullen doen van zijn kinderen. Bij het vertrek werden de kinderen in hun mooiste kleren gekleed en ieder droeg een blauwe knapzak met een lievelingsboek- of speeltje. Joshua Perle, een ooggetuige heeft beschreven hoe Korczak en de kinderen naar de deportatieplaats waar de treinen vertrokken naar de vernietigingskampen gingen:

…Een wonder gebeurde. Tweehonderd kinderen schreeuwden niet. Tweehonderd zuivere zielen, die ter dood worden veroordeeld, huilden niet. Niet één van hen liep weg. Niemand probeerde zich te verbergen. Als getroffen zwaluwen klampte zij zich vast aan hun leraar en mentor, aan hun vader en broer, Janusz Korczak, opdat hij hen beschermen en redden zou. Janusz Korczak liep voorop, het hoofd gebogen, met een kind aan elke hand, zonder hoed, een leren riem rond zijn middel, en hoge laarzen dragend. Enkele verpleegsters werden gevolgd door tweehonderd kinderen, gekleed in schone en keurig verzorgde kleren, alsof zij naar het altaar werden gedragen […] Van alle kanten waren de kinderen omringd door Duitsers, Oekraïners, en dit keer ook Joodse politieagenten. Dezen ranselden op hen in. De stenen van de straat huilden bij het gezicht van die processie.

“Janusz Korczak en de kinderen” in Yad Vashem


Ctrl C – Ctrl V

Henri Matisse was een beroemde kunstenaar uit de twintigste eeuw. Zijn werk is voornamelijk beroemd geworden door de sprekende kleurvoorstellingen die van het doek af komen. Naast schilder was hij ook beeldhouwer en kunst maken was zijn lust en zijn leven. Door ongelukkig noodlot werd Matisse ziek en niet veel later kwam hij in een rolstoel terecht en zat hij in bed gekluisterd. Uren voor een schildersezel staan ging niet meer en Matisse zocht een nieuwe manier om zijn creatieve expressie te uiten.

Vellen papier bestreek hij met verf. Hieruit knipte hij verschillende vormen en deze composeerde hij tot een (voor hem) mooi geheel. Hierna plakte hij ze vast en zijn nieuwe manier van kunstmaken was geboren. Matisse schilderde met schaar en lijm.

Les over de slavernij

Luid gejuich toen de kinderen hoorden dat ik de les geschiedenis ging geven. Op een of andere manier vinden ze dat helemaal geweldig. Tevens waren ze diep onder de indruk van mijn Prezi. Nou, dat deed me in ieder geval goed! Op mijn beurt was ik diep onder de indruk van wat de kinderen allemaal al wisten. Heeeele slimme kinderen! Toch vond ik het best ‘eng’ om deze les te geven. 30 leerlingen, 3 verschillende klassen, namen die ik niet wist… Al met al ging het heel goed en vonden ze het erg leuk dat ik beeldvormers mee had genomen.

Volgende week geef ik het vervolg op de les. Heb er nu al zin in!

Prezi slavernij

 

Uit de Nieuwe Wereld 2

Antonin Dvorak was docent aan het Praagse conservatorium. Sinds 1895 brak hij met Praag en zijn docentschap en vertrok hij naar Amerika. Hier werd hij directeur van het door Jeanette Thurber gestichte National Conservatory in New York City. Naast zijn werk voor het conservatorium vond hij ook tijd om te dirigeren en vooral voor het componeren. Zo ontstonden meerdere Amerikaanse werken, waarvan de bekendste zijn negende symfonie is, Uit de Nieuwe Wereld.

Met het begrip de Nieuwe Wereld worden de continenten bedoeld die door de Europeanen vanaf 1492 werden ontdekt. Het woord ‘Nuovo Mundo’ werd door de ontdekkingsreiziger Amerigo Vespucci voor het eerst gebruikt, om aan te duiden dat zijn voorganger Christoffel Columbus (in tegenstelling tot wat hij zelf dacht) niet Azie had bereikt via de westelijke route, maar een geheel Nieuwe Wereld. Met het begrip de Oude Wereld worden Europa, Afrika en Azie bedoeld.

Hoewel ook Australie en Antarctica na 1492 zijn ontdekt, worden ze niet tot de Nieuwe Wereld gerekend. Ook kunnen ze niet worden ingedeeld in de oude wereld. Hun indeling is vaak een struikelblok in de geografie van de wereld. Vaak wordt de term ‘Terra Australis’ (wat zuidelijk land betekent) gebruikt sinds de 18e eeuw.

Uit de Nieuwe Wereld

De negende symfonie van Antonin Dvorak. En nu zullen jullie denken, waarom heeft ze een klassiek muziekstuk op haar blog gezet? Dat is toch niks voor haar. Heeft iemand enig idee? Over een poosje zal er tekst en uitleg volgen over deze post. Voor nu laat ik jullie hersens nog even kraken.

En toch vind ik dit ook een mooi muziekstuk.

Sonnet

Light a fire and write a sonnet,
Pin your hopes and your dreams upon it

Een sonnet  of klinkdicht is een veertienregelig metrisch gedicht. Het is door de eeuwen heen waarschijnlijk de populairste dichtvorm in de westerse letterkunde. Shakespeare was een van de beroemde schrijvers die veelvuldig gebruik maakte van sonnets. In 1609 kwam in Londen een bundel uit met 154 sonnetten en een langer gedicht, alles onder de naam Shake-speares Sonnets. En zo had Engelands grootste toneeldichter ook een van de mooiste en fascinerendste sonnettenreeksen van zijn tijd geschreven. Shakespeares sonnetten zijn voornamelijk geschreven in een metrum genaamd jambische pentameter, een rijmschema waarin elke sonnetregel bestaat uit tien lettergrepen. De lettergrepen zijn verdeeld in vijf paren, jambes genoemd, waarbij elk paar begint met een onbeklemtoonde lettergreep.

From fairest creatures we desire increase,
That thereby beauty’s rose might never die,
But as the riper should by time decease,
His tender heir might bear his memory:
But thou contracted to thine own bright eyes,
Feed’st thy light’s flame with self-substantial fuel,
Making a famine where abundance lies,
Thy self thy foe, to thy sweet self too cruel:
Thou that art now the world’s fresh ornament,
And only herald to the gaudy spring,
Within thine own bud buriest thy content,
And, tender churl, mak’st waste in niggarding:
Pity the world, or else this glutton be,
To eat the world’s due, by the grave and thee.

Stockzolder

Den Haag is een van mijn favoriete steden in Nederland en ik ga er dan ook graag heen. Er is daar zoveel te beleven en te zien! Mijn vorige post ging al over het Omniversum. Deze post zal gaan over de gevangenpoort.

Het jaar 1280. De poort aan het Buitenhofvormde de hoofdpoort tot het slot van de Graven van Holland, nu het Binnenhof. In 1428 werd deze Voorpoort van den Hove ook een gevangenis. Wanbetalers werden er opgesloten en verdachte misdadigers wachtten er op hun proces. Een eeuw later bouwde men aan de poort het deel met de gajolen (de cellen) en het gerechtsgebouw.

Verdachten werden in de donkere en koude gajolen opgesloten in afwachting van ondervraging en berechting. Dat kon soms maanden duren, maar gevangen- houding was tot de 17e eeuw geen strafmaat op zich. Het ging om geldboetes, verbanning, schand-, lijf- of doodstraffen.

Bekende vaderlanders als Cornelis de Witt en Dirk Volckertszoon Coornhert hebben in de Gevangenpoort vastgezeten. Ze verbleven in een eigen, luxe cel: de Ridderkamer.

Vierhonderd jaar lang was het een gevangenis. In 1828 kwam de Gevangenpoort leeg te staan. Het heeft twee nominaties voor sloop overleefd, één in 1853 dankzij minister Thorbecke en één in 1873 dankzij de aartsvader van de nationale monumentenzorg Victor de Stuers. Sinds 1882 is de Gevangenpoort een museum.

Bron: (http://www.gevangenpoort.nl/page/geschiedenis)

Ikzelf vind het een geweldig museum. Een oud gebouw, een hele goede rondleiding (met lugubere verhalen) en in mooie staat bewaard gebleven. Toevallig is mijn stageklas bij geschiedenis aangekomen in de Gouden Eeuw, waarbij het gaat over de gebroeders de Witt en de opsluiting / ter dood veroordeling in de gevangenpoort. Kinderen zullen dit museum ook erg leuk vinden (niet te jong natuurlijk). Je kunt het museum niet zelfstandig betreden, er worden altijd rondleidingen gegeven. Tijdens die rondleiding loop je door het museum en krijg je de verhalen te horen die bij de verschillende kamers horen. Je ziet welke grote verschillen er waren qua cel voor rijke en arme mensen en het toppunt is toch wel de stockzolder, waar de grootste collectie strafwerktuigen van Nederland te vinden is.

Omniversum

Omniversum is een grootbeeldfilmtheater. De films worden door een geavanceerde techniek op een enorm projectiescherm geprojecteerd. Het scherm heeft de vorm van een halve bol en loopt half rondom het publiek. Dit koepelscherm is zo groot als een half voetbalveld. Overal om u heen ziet u het beeld van de film. De beleving wordt nog eens extra versterkt door een subliem geluidssysteem. Ronduit Spectaculair dus!

Bron: (http://www.omniversum.nl/nl/bezoekersinfo.aspx)

Ik ben ondertussen al een aantal keren in het Omniversum (Den Haag) geweest en telkens blijf ik mij verbazen! Er worden documentaires getoond die ongeveer een uur worden. Door het unieke scherm, heb je het gevoel alsof je midden in de film zit. En hopelijk ga ik over drie weken de documentaire Hubble bekijken.

Omniversum verlegt de grenzen naar het heelal met het IMAX-film spektakel Hubble. Vlieg langs sterren en planeten en wees getuige van een waar ruimteavontuur. De bemanning van de Space Shuttle Atlantis neemt je mee op een missie naar de Hubble Ruimte Telescoop. Laat je overweldigen door de grootsheid van de ruimte en je visie op het heelal zal nooit meer hetzelfde zijn!

Hubble is een ongekende reis door verre sterrenstelsels en laat je kennis maken met de grandeur en het mysterie van ons heelal. Ervaar een bijna levensechte vlucht naar de verste uithoeken van het universum en begeleid de astronauten op een van de moeilijkste en belangrijkste missies in de geschiedenis van de NASA.

Bron: (http://www.omniversum.nl/nl/films/hubble.aspx)

Boom whacka whacka boom!

Ook leuk: na de meivakantie ga ik een les geven over en met boomwhackers. Eerst had ik nog geen idee wat ik wilde gaan doen, maar dat komt nu steeds meer. Ik heb in ieder geval een heel leuk filmpje gevonden waarin het hele lied Pokerface (Lady Gaga) met boomwhackers wordt gedaan. Dit wordt de intro van mijn les.

muZEEum

Onder het mom van “prettige bijkomstigheid, gratis musea bezoeken” ben ik vorige week vrijdag bij het regio-overleg van Walcheren geweest in het muZEEum.

KOM er ervaar de betekenis van de zee

LEER de ziel van de Zeeuwen kennen

VERWONDER u over het roerige Zeeuwse verleden

BEWONDER de roem en glorie van Zeeland

Het muZEEum gaat over het maritieme verleden van Zeeland en het bijzonder van dat van Vlissingen. Ze zijn druk bezig met een vernieuwing door het gehele museum om het voor de bezoekers aantrekkelijker te maken. Wat ze erg mooi hebben gemaakt zijn de interactieve aanraakschermen. Het lijkt op een normale vitrine, maar wanneer je op de glasplaat drukt op de plek waar een voorwerp achter zit, dan verschijnt er in het beeldscherm informatie over dat product. Zelf vind ik overigens dat dit best slecht is aangegeven, want als me dit niet vertelt werd, was ik er nooit achter gekomen.

Ze beschikken over een zeer mooie, uitgebreide maritieme collectie en het is zeker de moeite waard om een bezoekje te brengen aan dit museum!

Kauri

Ik mag lessen gaan geven over de slavernij! Ik ben zo ontzettend enthousiast, omdat dit onderwerp niet vaak aan bod komt op de basisschool en ik er mee aan de slag mag. En het leukste: ik mag doen wat ik wil, als ik het maar betrek op Middelburg / Zeeland! Gelukkig hebben we een hele course les gehad over de slavernij en daar ga ik zeker spullen van gebruiken (het scheepsjournaal van de Geertruyda wordt mijn uitgangspunt!). Nu moet ik alleen nog aan kaurischelpjes zien te komen, want die wil ik meenemen als catchende beeldvormer!

Kaurischelpen (Cypraea moneta) zijn afkomstig uit de Indische Oceaan. De kauri is gemiddeld ongeveer twee en een halve centimeter groot en lijkt haast van porselein gemaakt. De bewoners van deze schelpjes worden dan ook porseleinslakken genoemd. De kaurischelpen doen aanvankelijk dienst als ruilmiddel op de Malediven en op Sri Lanka. Dit gebruik verspreidt zich van daar over Voor-Indië en een groot deel van Afrika en zelfs Suriname en Nederlands Nieuw-Guinea.

Bron: Schrijver onbekend. Kaurischelpen. Geraadpleegd op 24 april 2012, via http://www.geschiedeniszeeland.nl/tab_themas/themas/slavernij/handelsgoederen/kaurischelpen

Vlaemsch

Gisteren ben ik bij het overleg geweest in de Zeeuws Vlaanderen regio. Bij deze overleggen is het gebruikelijk om telkens in een ander museum te overleggen. Zo kom ik dus (drie keer, bij elke regio!) gratis in (voor mij onbekende) musea terecht. Heel erg interessant allemaal voor mij als museumliefhebber.

We waren te gast in Groede (waar ligt dat???), iets buiten Sluis. Hier vind je het Vlaemsche Erfgoed slijkstraatje. Dit is een straat wat dienst doet als een soort openlucht museum, maar dan in het klein. Alle huisjes zijn identiek en er worden oude ambachten beoefend. Ook zijn er huisjes ingericht als bijvoorbeeld een winkel of een kapperszaak. Maar dan uit grootmoeders tijd!

Paaseiland

Sinds een aantal jaren staat er in Dauwendaele een standbeeld van een hoofd dat je kunt vinden op Paaseiland. Toen ik het de eerste keer zag, was ik dolenthousiast. En iedereen moest het weten, het was zo uniek! Ik heb ook zeker wel een aantal keren moeten uitleggen waarom dit hoofd nu eigenlijk in Middelburg stond. Eigenlijk is dat heel simpel.

'Kop van Jacob Roggeveen' (beeldhouwer Peter de Jong) bij verpleegcentrum Buitenrust, Middelburg

Een van Nederlands bekendste ontdekkingsreizigers komt uit Zeeland. Zijn ontdekking van Paaseiland op 5 april 1722 maakt hem wereldberoemd. Over het leven van Jacob Roggeveen is niet veel bekend. Hij is notaris in Middelburg, raadsheer in Batavia, ontdekkingsreiziger en twee keer getrouwd. Ook zorgt hij voor de uitgave van in die tijd spraakmakende boeken.

In 1721 vertrekt Jacob Roggeveen op ontdekkingsreis naar het onbekende Zuidland. Hij voert hiermee een plan uit dat zijn vader Arent reeds 40 jaar eerder bedenkt. Dankzij de scheepsjournalen weten we wat er tijdens de reis gebeurt. Omdat hij het Zuidland niet vindt, ziet Roggeveen de tocht als een mislukking. Toch blijft de naam van deze Zeeuw altijd verbonden aan reizen, ontdekking èn Paaseiland.

Het Paaseiland is één van de meest afgelegen stukjes bewoonde wereld. Ook de vele indrukwekkende beelden maken het eiland tot een bijzondere plek. Lange tijd ziet men het eiland en de beelden als een groot mysterie. Ondanks de teleurstelling van Roggeveen spreekt deze vondst nog steeds tot de verbeelding. Het is daarom opmerkelijk dat in Zeeland niet veel herinnert aan Jacob Roggeveen.

De Vleeshal

De vleeshallen in Middelburg aan het marktplein is een van de plaatsen waar kunst wordt getoond van verschillende kunstenaars. Je ziet hier tentoonstellingen en projecten rondom hedendaagse kunst. Vorig jaar ben ik in de Vleeshallen geweest met groep 5/6. Toen we binnenkwamen was er eigenlijk vrij weinig te zien. De kunst was heel minimalistisch en vooral in de nisjes opgesteld. De kinderen vonden het heel spannend om alles te ontdekken en bekijken.

De vleeshallen zijn gevestigd naast het stadhuis op het marktplein. Er lopen veel verschillende tentoonstellingen en via de website http://vleeshal.nl/nl/ kun je bekijken welke tentoonstelling er nu loopt.

Asiento de Negros

De contracten voor de levering van een vooraf vastgesteld aantal slaven (meestal 3.000 tot 5.000), afgesloten door de Spaanse Kroon, werden tegen betaling van een vastgesteld bedrag verstrekt aan een privé persoon (een edelman, bankier of koopman) of handelsmaatschappij. Deze juridische persoon had dan voor een korte of lange termijn, het recht, of monopolie, om slaven naar Zuid-Amerika te vervoeren, of vergunningen aan derden te verkopen tegen contractueel vastgelegde voorwaarden. De handelswaar, uitgedrukt in “koppen”, dat wil zeggen de slaven waren bestemd voor de havens van Cartagena de Indias, Veracruz en Portobelo, later ook Havanna, waarna doorverkoop plaats vond naar Peru en Nuevo Granada. Jonge kinderen tot veertien jaar werden niet per stuk, maar drie voor de prijs van twee verkocht; hele jonge kinderen tot acht jaar werden per twee voor de prijs van een “kop” verkocht.

Een asiento is dus een contract wat je toestemming gaf om slaven te verhandelen in Amerika.

Verdronken land

En altijd weer is er land dat verdrinkt en zinkt in de oneindige droomschoot van de zee –
waar geschiedenis zichzelf schrijft en rust in wiegende diepzee-archieven.
Geschiedenis met ogen van de eeuwigheid, niet als jij en ik met die kleinmazige menselijke blik.

Het was toen, het is nu, het is straks –
de zee schreeuwt met duizenden monden en zij proeft de tranen van dorpen, van steden, van land –
een mens liep daar, een kind –
maar ook jij en ik –
nog zijn wij eindig en verliezen wij land, ons land, steeds weer.

Nat op nat, glinsterend, witschuimend schrijft de zee
aan de randen van Land in het boek van de aarde
over Noach, de zondvloed en over al het land dat de zee zag en nam.
Waar het eindigt, niemand die het weet –
vraag het de kleurenschietende regenboog, vraag het de zee.

Marijke van der Weel

Het Zeeuwse kustgebied telt naar verhouding de meeste verdronken nederzettingen van Europa. Het gaat om kerkdorpen uit de periode van 900 tot 1500. Ze zijn weggevaagd door het water, veelal als gevolg van een stormvloed. Soms ‘verdrinkt’ een dorp meerdere keren. Het wordt dan op dezelfde plaats of een eindje verderop hersticht, of door zijn inwoners verlaten. Sporen in het landschap, bodemvondsten, archiefmateriaal, kaarten en geschriften herinneren ons aan het leven in inmiddels verdwenen woonplaatsen.

De canonkaravaan 3

Voor mijn  stage bij SCEZ mag ik een stukje over mijn ervaringen met de canonkaravaan schrijven voor in de nieuwsbrief. Zo word ook ik nog eens wereldberoemd. Hierbij mijn stukje als een soort van preview!

De canon telt vijftig vensters: belangrijke personen, creaties en gebeurtenissen die samen laten zien hoe Nederland zich heeft ontwikkeld tot het land waar we nu leven. Wat me vooral bij is gebleven van de canonkaravaan is de website http://www.entoen.nu . Als (aankomend) leerkracht in het basisonderwijs kun je hier veel extra materiaal vandaan halen. Op het eerste gezicht lijkt het niet zo’n uitgebreide website, totdat je eens goed gaat rondneuzen. Dankzij deze dag heb ik nu een goed beeld van de mogelijkheden van de website. Door een duidelijke uitleg werd je er wegwijs mee gemaakt.

Je doorloopt de geschiedenis van Nederland in een chronologische volgorde door middel van concrete verhalen. De afbeelding die bij het venster hoort (bijvoorbeeld De Verenigde Oost-Indische Compagnie) slaat niet alleen op de VOC, maar op alle gebeurtenissen in die periode. Zo gaat het in dit venster om de overzeese expansie. Je opent dus een venster en vindt er een veel grotere wereld achter dan je verwacht.

Op een basisschool werk je natuurlijk met een methode en niet alle methodes zijn hetzelfde. De ontwikkelaars van de canon vinden dat iedereen kennis moet hebben van de vijftig vensters. Maar wat als dat onderwerp niet aan bod komt in de methode? Daar hebben ze iets handigs voor bedacht: de methodecheck! Met de methodecheck kun je checken of het onderwerp aan bod komt in jouw methode, tijdens welk leerjaar en in welk blok. En als het niet aan bod komt, dan wordt er via de website extra materiaal aangeboden om alsnog een les over dat venster te kunnen geven.

Zeeoorlogen

De Republiek was een groot deel van de zeventiende eeuw in oorlog. In 1648 werd de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje afgesloten met de Vrede van Munster. Lang kon de Republiek daar niet van genieten. Conflicterende handelsbelangen leidden al snel tot twee zeeoorlogen met Engeland (1652-1654 en 1665-1667). In 1672 volgde een gezamenlijk Engels-Franse inval die de Republiek op de rand van de afgrond bracht. Zij overleefde echter en speelde in de decennia daarna een belangrijke rol in de internationale coalitie die zich keerde tegen de territoriale ambities van de Franse koning Lodewijk XIV.

De bestuurders van de kustprovincies presenteerden de Republiek ondertussen als een vredelievende zee- en handelsnatie die slechts met de grootste tegenzin oorlogen voerde om haar economische belangen te beschermen. In dit zelfbeeld waren vlootvoogden en zeelieden de grote helden. Zij werden bezongen in liedjes, hun levens en daden werden beschreven in populaire geschiedenisboekjes en de belangrijkste zeeslagen werden vastgelegd in schilderijen en prenten. Vlootvoogden die sneuvelden in de strijd konden rekenen op een monumentaal praalgraf.

Van alle zeventiende-eeuwse zeehelden is Michiel Adriaenszoon de Ruyter ongetwijfeld de beroemdste. Hij werd in 1607 in Vlissingen geboren als zoon van een eenvoudige bierdrager. Al snel werd duidelijk dat zijn toekomst op zee lag. Na enige tijd als touwslager werkzaam te zijn geweest bij Lampsins, de rijkste redersfamilie van Vlissingen, monsterde hij in 1618 als bootsmansjongen aan op zijn eerste schip. Het was het begin van een avontuurlijk zeemansleven. Als kaperkapitein, schout-bij-nacht en koopvaarder bevoer hij de wereldzeeën en beproefde hij zijn geluk. In 1652 meende hij voldoende fortuin te hebben vergaard om een rustig bestaan aan wal te leiden. Lang heeft De Ruyter niet van zijn rust genoten. Na het uitbreken van de Eerste Engelse Zeeoorlog bood de Zeeuwse Admiraliteit hem een functie aan. De Ruyter accepteerde haar, voor één tocht. Het bleek echter het begin van een nieuwe loopbaan die uitmondde in de hoogste functie in de marine, het luitenant-admiraalschap.

In 1667, midden in de Tweede Engelse Zeeoorlog, beleefde De Ruyter zijn grootste moment. Op aandringen van raadpensionaris Johan de Witt voerde hij de vloot aan die de Engelsen op eigen terrein een grote slag moest toebrengen. Het plan lukte. Een groot deel van de Engelse vloot werd in de Medway nabij Chatham vernietigd. De Ruyter werd vereerd als de nieuwe Hannibal.

In 1676 sneuvelde De Ruyter nabij Syracuse in een gevecht tegen de Fransen. Het had zijn laatste reis moeten zijn. In de Amsterdamse Nieuwe Kerk kreeg hij een marmeren praalgraf op de plek van het voormalige hoogaltaar.

Bron: (http://www.entoen.nu/michielderuyter/po-docent)